DODOSO LA UTAFITI WA KAUKI

UTAFITI WA KAUKI

Umoja wa Ukoo wa Kivenule upo katika mchakato wa utafiti kuhusiana na chanzo, muundo na mgawanyiko wa Ukoo wa Kivenule, na pia mwingiliano na jamii zingine. Utafiti huu umechukua takribani miaka nane na bado unaendelea kufanyika katika maeneo mbalimbali.

Utafiti huu pia utaangalia Koo mbalimbali ambazo zimeingiliana na Ukoo wa Kivenule na pia Ukoo wa Kivenule ulivyoweza kuingia katika koo nyingine. Pia, utafiti utatathmini athari hasi na chanya za mwingiliano huu na pia uhusiano wa Koo mbalimbali katika himaya ya Uhehe.

Pia utafiti utagusa maeneo ya chimbuko la koo mbalimbali ndani ya uhehe, miiko na historia mbalimbali za koo zilizopo katika mkoa wa Iringa. Pia utaangalia uhusiano uliopo baina ya Kabila la Wahehe na Wabena.
Utafiti utaenda mbali zaidi na kuangalia mila na desturi za wahehe, aina za vyakula, tamaduni mbalimbali zinazotawala kabila hili na mengine mengi.

Kwa kuzingatia umuhimu wake, KAUKI inawaomba wakazi wote wa Mkoa wa Iringa, ambao ni Wahehe kwa Asili, kushiriki kikamilifu katika kujaza dodoso lililopo chini ya kipande hiki cha maelezo.

Kama una swali au maoni, naomba ututumie kupitia anuani hizi:

E-mail: tagumtwa@gmail.com
           kivenule@gmail.com
           tagumtwa.kauki@gmail.com
Simu: +255 0713 270364

Pia unaweza kupata muundo wa ukoo wa kivenule kupitia link hii http://attachments.wetpaintserv.us/HViFLxKQKO-q_cwQzFWieA764631

DODOSO LA KUKUSANYA TAARIFA MBALIMBALI KUTOKA KABILA LA WAHEHE

Utangulizi

Umoja wa Ukoo wa Kivenule (KAUKI) kwa takribani miaka 8 unafanya Utafiti ili kujua Chanzo/Chimbuko, Historia na Kuzagaa kwa Ukoo wa Kivenule na Koo nyingine ndani ya Mkoa wa Iringa. Utafiti huu unahusisha ukusanyaji wa taarifa mbalimbali kuhusiana na Mila na Desturi; Mwingiliano wa Koo za Kihehe; Asili ya Kabila la Wahehe; Vyakula; Miiko; Tamaduni na Uhusiano uliopo baina ya Kabila la Wahehe na Kabila la Wabena.

 

Kwa kutambua umuhimu wa utafiti huu, tunakuomba uchukue muda wako wa takribani dakika 20, kulijaza dodoso hili kwa kadri ulivyoulizwa na kujibu kadri unavyoelewa. Dodoso linaweza kujazwa kwa kujisimamia wewe mwenyewe au kwa usimamizi wa mdodosaji. Natanguliza shukrani zangu kwa ushirikiano wako.

 

A:      TAARIFA BINAFSI

1.     Jina lako Kamili:_____________________________________________________

2.     Majina yako mengine:________________________________________________

3.     Jinsia

    (a). Mme  ۝      (b). Mke  ۝

4.     Umri wako katika makundi

(i)                18 - 28        ۝

(ii)              29 - 38        ۝

(iii)            39 - 48        ۝

(iv)            49 - 58        ۝

(v)              59 - 68        ۝

(vi)            Zaidi ya 69   ۝

 

5.     Mahali ulipozaliwa

(i)                Kijiji/mtaa/kitongoji________________________________________

(ii)              Kata____________________________________________________

(iii)            Tarafa___________________________________________________

(iv)            Wilaya___________________________________________________

(v)              Mkoa____________________________________________________

 

6.     Hali ya ndoa (a). Nimeoa ۝  (b). Nimeolewa  ۝  (c) Sina Ndoa ۝

7.     Mwiko (Musilo) wa Ukoo wako:__________________________________

______________________________________________________________

_______________________________________________________________

_______________________________________________________________

 

8.     Eleza kwa kifupi Asili ya Ukoo wako:_______________________________

_______________________________________________________________

_______________________________________________________________

_______________________________________________________________

 

B: MILA NA DESTURI ZA WAHEHE

1.     Taja Mila na Desturi za Kabila la Wahehe unazozifahamu:_______________

_______________________________________________________________

_______________________________________________________________

_______________________________________________________________

 

2.     Je ni mambo gani yanajumuishwa katika Mila na Desturi za Kabila la Wahehe? Yataje...

_______________________________________________________________

_______________________________________________________________

_______________________________________________________________

 

3.     Je ni vyakula gani huliwa na Kabila la Wahehe?

_______________________________________________________________

_______________________________________________________________

_______________________________________________________________

 

4.     Je kuna athari zozote kama Mila na Desturi za Kabila la Wahehe hazitafuatwa na kuheshimiwa?

_______________________________________________________________

_______________________________________________________________

_______________________________________________________________

 

5.     Katika kudumisha Mila na Desturi za Wahehe, mambo gani huzingatiwa/kufuatwa wakati wa kuoa/kuolewa?

_______________________________________________________________

_______________________________________________________________

_______________________________________________________________

 

6.     Orodhesha vitu muhimu ambavyo inabidi vitolewe kama sehemu ya kudumisha Mila na Desturi wakati wa kutoa mahali katika Kabila la Wahehe?

_______________________________________________________________

_______________________________________________________________

_______________________________________________________________

 

7.     Kuna Mila na Desturi ambazo unadhani zimepitwa na wakati katika Kabila la Wahehe?

    (a). Ndiyo ۝      (b). Hapana  ۝

 

8.     Kama jibu ni ndiyo, zitaje na uelezee kwa kifupi kwa nini hazifai?

_______________________________________________________________

_______________________________________________________________

_______________________________________________________________

 

9.     Nini faida za Miiko (Misilo) katika Koo. Zitaorodheshe hapa chini

_______________________________________________________________

_______________________________________________________________

_______________________________________________________________

_______________________________________________________________

_______________________________________________________________

_______________________________________________________________

 

10. Nini maana ya Mwitikio (Mwidikiso) katika Kabila la Wahehe?

_______________________________________________________________

_______________________________________________________________

_______________________________________________________________

 

11. Faida za Mwitikio (Mwidikiso) katika Kabila la Wahehe?

_______________________________________________________________

_______________________________________________________________

_______________________________________________________________

 

12. Mwitikio wa Ukoo wako unaitwaje? Na unabeba maana gani katika jamii yenu?

_______________________________________________________________

_______________________________________________________________

_______________________________________________________________

 

C: UKOO WA BALAMA NA KIVENULE

1.     Umeshawahi kuusikia Ukoo wa Kivenule mahali popote ulipo?

    (a). Ndiyo ۝      (b). Hapana  ۝

2.     Kama jibu ni ndiyo, ni wapi umeusikia?

_______________________________________________________________

_______________________________________________________________

 

3.     Umeshawahi kuusikia Ukoo wa Balama mahali popote ulipo?

    (a). Ndiyo ۝      (b). Hapana  ۝

4.     Kama jibu ni ndiyo, ni wapi umeusikia?

_______________________________________________________________

_______________________________________________________________

5.     Kuna uhusiano wowote unaoufahamu baina ya Koo hizi mbili?

    (a). Ndiyo ۝      (b). Hapana  ۝

6.     Kama jibu ni ndiyo, toa maelezo kidogo namna unavyoufahamu

_______________________________________________________________

_______________________________________________________________

_______________________________________________________________

 

D:      ASILI YA KABILA LA WAHEHE

1.     Je una ufahamu wowote kuhusiana na Asili ya Kabila la Wahehe?

    (a). Ndiyo ۝      (b). Hapana  ۝

2.     Kama jibu ni ndiyo, toa maelezo kidogo namna unavyofahamu asili yake

_______________________________________________________________

_______________________________________________________________

_______________________________________________________________

_______________________________________________________________

3.     Unadhani Kabila la Wahehe ni mchanganyiko na Kabila nyingine?

    (a). Ndiyo ۝      (b). Hapana  ۝

4.     Kama jibu ni ndiyo, toa maelezo kidogo uuelezee mchanganyiko huo

_______________________________________________________________

_______________________________________________________________

_______________________________________________________________

5.     Una ufahamu wowote kuhusiana na Asili hizi za Kabila la Wahehe?

i.        Wahehe wenye asili ya Wanitole

_______________________________________________________________

_______________________________________________________________

_______________________________________________________________

ii.      Wahehe wenye asili ya Ungazija

_______________________________________________________________

_______________________________________________________________

_______________________________________________________________

 

iii.    Wahehe wenye asili ya Uhabeshi

_______________________________________________________________

_______________________________________________________________

_______________________________________________________________

 

E:      UHUSIANO BAINA YA KABILA LA WAHEHE NA WABENA

1.     Kuna uhusiano wowote unaoufahamu baina ya Kabila la Wahehe na Wabena

    (a). Ndiyo ۝      (b). Hapana  ۝

2.     Kama jibu ni ndiyo, toa maelezo kidogo uuelezee mchanganyiko huo

_______________________________________________________________

_______________________________________________________________

_______________________________________________________________

3.     Ni tofauti gani iliyopo baina ya kabila hizi mbili za Wahehe na Wabena?

_______________________________________________________________

_______________________________________________________________

_______________________________________________________________

4.     Kwa kifupi nitajie sifa za Kabila la Wabena

_______________________________________________________________

_______________________________________________________________

_______________________________________________________________

 

5.     Kwa kifupi nitajie sifa za Kabila la Wahehe

_______________________________________________________________

_______________________________________________________________

_______________________________________________________________

 

6.     Taja vyakula vikuu na maarufu vinavyoliwa na Kabila za Wahehe na Wabena

(a). Kabila la Wahehe                                    (b). Kabila la Wabena

1. _______________________________ _______________________________
2. _______________________________ _______________________________
3. _______________________________ _______________________________
4. _______________________________ _______________________________
5. _______________________________ _______________________________
6. _______________________________ _______________________________

F: UTAMADUNI

1.     Je una ufahamu wowote kuhusiana na tamaduni za Kabila la Wahehe?

    (a). Ndiyo ۝      (b). Hapana  ۝

2.     Kama jibu ni ndiyo, zitaje baadhi ya tamaduni hizo

_______________________________________________________________

_______________________________________________________________

_______________________________________________________________

3.     Kuna tofauti yeyote baina ya tamaduni za Wahehe na tamaduni za makabila mengine? Kama zipo elezea kidogo.

_______________________________________________________________

_______________________________________________________________

_______________________________________________________________

4.     Unafahamu lolote kuhusu makuzi ya vijana katika Kabila la Wahehe?

_______________________________________________________________

_______________________________________________________________

_______________________________________________________________

5.     Kama zilivyo kabila za Wamasai na Kabila nyingine za wafugaji, je ndani ya Kabila la Wahehe kuna mgawanyo wa kazi kulingana na umri na jinsia?

     (a). Ndiyo         ۝      (b). Hapana  ۝

   

6.     Kama jibu ni ndiyo, tafadhali uelezee mgawanyo huo

_______________________________________________________________

______________________________________________________________________________________________________________________________

_______________________________________________________________

_______________________________________________________________

_______________________________________________________________

 

G: MENGINEYO

1.     Una taarifa nyingine muhimu zinazoweza kuboresha utafiti huu? Kama zipo tunaomba utueleze.

_______________________________________________________________

_______________________________________________________________

_______________________________________________________________

2.     Nini maoni yako kuhusiana na utafiti huu?

_______________________________________________________________

_______________________________________________________________

_______________________________________________________________

_______________________________________________________________

_______________________________________________________________

_______________________________________________________________

 

 

 

 

 

 

 

UTAFITI WA KAUKI

KAUKI INAFANYA UTAFITIUmoja wa Ukoo wa Kivenule upo katika mchakato wa utafiti kuhusiana na chanzo, muundo na mgawanyiko wa Ukoo wa Kivenule, na pia mwingiliano na jamii zingine. Utafiti huu umechukua takribani miaka nane na bado unaendelea kufanyika katika maeneo mbalimbali.

Utafiti huu pia utaangalia Koo mbalimbali ambazo zimeingiliana na Ukoo wa Kivenule na pia Ukoo wa Kivenule ulivyoweza kuingia katika koo nyingine. Pia, utafiti utatathmini athari hasi na chanya za mwingiliano huu na pia uhusiano wa Koo mbalimbali katika himaya ya Uhehe.


Pia utafiti utagusa maeneo ya chimbuko la koo mbalimbali ndani ya uhehe, miiko na historia mbalimbali za koo zilizopo katika mkoa wa Iringa. Pia utaangalia uhusiano uliopo baina ya Kabila la Wahehe na Wabena.

Utafiti utaenda mbali zaidi na kuangalia mila na desturi za wahehe, aina za vyakula, tamaduni mbalimbali zinazotawala kabila hili na mengine mengi.

Angalia link hii yenye kurasa 75 za Muundo wa Ukoo wa Kivenule:http://attachments.wetpaintserv.us/HViFLxKQKO-q_cwQzFWieA764631

OMBI

KAUKI inakabiliwa na changamoto nyingi zikiwemo zile za ukusanyaji taarifa sahihi, kumudu gharama za safari, malazi na kujikimu wakati wa kufanya kazi hii. Vile vile uhakiki wa taarifa umekuwa ukichukua muda mrefu kutokana na kukosa taarifa sasa hivi au vyanzo mbadala kutokana na wazee wengi kufariki na hivyo jamii kutokuwa na vyanzo mbadala vya taarifa. Pamoja na changamoto hii, tunatumia vyanzo mbalimbali vinavyopatikana ili kuweza kupata taarifa.


Kwa wadau wapenda tamaduni, desturi na pia historia ya Kabila la Wahehe, tunaomba mtuunge mkono kwa kila namna na pia ikibidi kutusaidia baadhi ya vitendea kazi ambavyo vitarahisisha kazi yetu. Pia watu wenye taarifa za kutosha, tunawaomba watuunge mkono kwa kutupatia taarifa hizo.

Tunatanguliza shukrani zetu.



Kwa anuani na mawasiliano,


Adam Kivenule (Mtafiti) kwa kushirikiana na Japo na Watafiti Wasaidizi (William Sigatambule Kivenule, Donath Peter Mhapa, Ignas Pangayena Kivenule na Innocent Samwel Kivenule).

E-mail: tagumtwa.kauki@gmail.com

           kivenule@gmail.com

+255 713 270364

CHIMBUKO NA HISTORIA YA UHEHE

TAARIFA YA UJUMLA YA CHIMBUKO NA HISTORIA YA UHEHE

Historia ya Wahehe ni pana sana na ina machimbuko tofauti kwa mujibu wa taarifa mbalimbali za kitafiti ambazo tayari zimekwishafanyika. Koo nyingi za Kihehe zipo kutokana na tabia tofauti za kimaisha zilizojumuisha shughuli mbalimbali za kijamii mfano ufugaji, uwindaji, ufuaji chuma, uwezo wa vita na kilimo. Jamii za Koo zilizojishughulisha katika shughuli za namna hii ziliweza kutambulika kirahisi na jamii nyingine. 

Kuna asili (chimbuko) mbalimbali za Kabila la Wahehe. Kuna Wahehe wenye asili ya Uhabeshi, Wahehe wenye asili ya Ungazija na pia Wahehe wenye asili ya Wanitole. Kuna taarifa fupi kuhusiana na baadhi ya asili hii, lakini ninaweza kusema kidogo kwa Wahehe wenye asili ya Wangazija huko mbeleni. 

Hata majina ya Koo hii yalibeba maana nzima ya historia na aina ya shughuli zinazofanywa na jamii hizo. Kwa mfano Koo za akina Chusi zilikuwa na umaarufu katika shughuli za ufuaji chuma na utengenezaji wa zana zinatokanazo na chuma. Mpaka leo hii, asili ya koo za akina Chusi ni wafuaji na wahunzi wa zana zinazotokana na chuma. 

Kuna majina katika koo fulani yalipatikana kutokana na mfululizo wa majanga mbalimbali ya asili mfano vifo. Koo ambazo zilikuwa na bahati mbaya ya kupoteza watoto mara tu wazaliapo ziliweza kujulikana kwa majina fulani kwa wachache ambao waliweza kuepukana na majanga hayo. Kwa mfano Koo za akina Mponela, zinatokana na maana halisi ya neno Kupona kwa kiswahili. Hii ni jamii ya watu wachache ambao waliweza kupona kutoka kwenye janga la vifo.

 

Koo nyingine zilikuwa ni maarufu katika upiganaji wa vita katika maeneo mbalimbali ndani ya Himaya ya Uhehe na nje ya Himaya Uhehe. Kutokana na umahiri wao katika vita, Koo hizi ziliongozwa na Machifu au Watemi kwa lugha ya Kihehe. Baadhi ya Koo hii ni pamoja na akina Mduda, Kivenule, Mkwavinjika, Mnyigumba, Myinga na Lumaco. 

Majina ya Koo hizi ambazo zilijihusisha katika vita mengi yao ni ya sifa kutokana na umahiri wao katika vita. Yawezekana ni katika shabaha, kutumia zana za kivita na pia imani ambayo ilikuwa ni msingi wa mfanikio yao katika vita. Kwa mfano matumizi ya madawa ya asili ambayo yaliongeza hamasa na chachu ya ushiriki katika mapigano vitani. Kwa mfano Ukoo wa KIVENULE, unatokana na neno KUVENULA. 

Historia ya Ukoo wa Kivenule inaletwa na mtu mmoja aliyeitwa Tagumtwa Mtengelingoma Balama. Mzee Tagumtwa Balama (KIVENULE) ndiye aliyewazaa Mzee Tavimyenda Kivenule na Mzee Kalasi Kivenule. Ikumbukwe kuwa, jina halisi la ukoo wa Kivenule ni BALAMA. Neno KIVENULE linamaanisha sifa ya kuwa jasiri Vitani na hasa katika kutumia silaha za asili za Mishale na Mikuki yaani kwa Lugha Asilia ya Kihehe “MIGOHA” katika kupambana na adui katika vita za kikabila enzi hizo.  Kwa maana hiyo, kwa Kihehe LIGALU ni Vita. Vatavangu walikuwa ni wakuu wa Vita au wapiganaji vitani. Kuhoma maana yake Kumchoma adui kwa sila ya jadi mfano Mkuki, Upinde au Mshale. Migoha maana yake Mikuki. Venula maana yake ua, fyeka maadui. 

LIGALU ndiyo iliyochangia kuzaliwa kwa jina la Ukoo la KIVENULE. KIVENULE maana yake ni Ushujaa kutokana na Shabaha ya Mikuki. 

KUVENULA lilibeba maana halisi ya uwezo wa kuwa na shabaha ya kuwaangamiza maadui kwa kutumia silaha ya Mishale na Mikuki. Babu yetu TAGUMTWA BALAMA alilidhihirisha hili katika Vita na Watavangu na hivyo kusababisha kuzawadiwa kwa jina la KIVENULE kama jina la sifa kutokana na ushujaa katika Vita. 

Baada ya kuwazaa watoto hawa wawili yaani TAVIMYENDA na KALASI, walisafiri na kufika hadi sehemu ya KALENGA, wakiwa katika harakati za kutafuta maisha. Ndipo Babu TAVIMYENDA KIVENULE alipoombwa na Mzee MYINGA aende akamsaidie kumchungia mifugo yake eneo la MAGUBIKE na pia Babu KALASI KIVENULE naye kuamua kwenda eneo la ILOLE kutafuta maisha. 

Akiwa eneo la MAGUBIKE, Babu Tavimyenda Kivenule akafanikiwa kupata watoto Saba (7), yaani BABU KAVILIMEMBE KIVENULE, BABU MGAYAFAIDA KIVENULE, BABU SIGATAMBULE KIVENULE, BIBI MGASI KIVENULE, BIBI MALIBORA KIVENULE, BIBI SIGINGULIMEMBE KIVENULE, BABU ABDALAH KIVENULE NA BIBI SIKIMBILAVI SEMABIKI.  Huyu Bibi Sikimbilavi Semabiki hakuwa mtoto wa Babu Tavimyenda ila alikuwa ni mtoto wa kufikia kwa  Bibi yetu.

Baadhi ya akina Babu walifanikiwa kuwa na wake zaidi ya mmoja na hawa walikuwa ni Babu SIGATAMBULE KIVENULE, ambaye mke wake wa kwanza alikuwa anaitwa SIWANGUMHAVI SINGAILE, mke wake wa pili alikuwa anaitwa  NYANYILIMALE SINGAILE na mke wa Tatu, PANGULIMALE SETWANGA. Mke wa pili na tatu wa Babu Sigatambule bado wapo hai. 

Babu HUSEIN KIVENULE naye alikuwa na wake wawili ambao ni YIMILENGERESA SEMSISI na DALIKA SETALA. Taarifa za wake wa Babu wengine bado zinaendelea kufanyiwa utafiti. Babu MGAYAFAIDA KIVENULE yeye hakubahatika kuoa wala kuwa na mtoto. Alikuwa ni mlemavu na ndiyo maana ya jina lake MGAYAFAIDA. 

Kwa upande wa ILOLE, Babu KALASI KIVENULE alibahatika kuwa na watoto watatu ambao ni Babu SALAMALENGA (KAHENGULA) KIVENULE, MGUBIKILA (NYAKUNGA) KIVENULE NA SEKINYAGA KIVENULE. 

BABU SALAMALENGA KIVENULE alikuwa mwanaume peke yake na wawili waliobaki walikuwa ni wanawake. Babu Salamalenga Kivenule alioa wake watatu ambao ni Bibi NYANGALI, BIBI SEMFILINGE MHENGAATOSA NA BIBI SEMKONDA CHOGAVANU. Kupitia kwa wake zake watu, Babu Salamalenga ndiye aliyeeneza Ukoo wa Kivenule katika maeneo ya Nduli, Ilole, Mgongo na Kigonzile. 

MABORESHO YA TAARIFA ZILIZOPO KUHUSU HISTORIA YA UKOO WA KIVENULE

Kwa mujibu wa taarifa za kihistoria kutoka eneo la ILOLE inaonesha kuwa, Babu Salamalenga alitokea Magubike na kuelekea eneo la Kaskazini. Baadaye kulitokea ugomvi baina ya makabila, na hivyo kusababisha vita. Salamalenga akapelekwa eneo la Pawaga Vitani, ambako alipigana mpaka vita ilipoisha. Baada ya kurudi toka Vitani, Babu Salamalenga alifanikiwa kupata wake watatu, yaani Bibi Nyangali, Bibi Semfilinge na Bibi Semkonda. Hawa wake zake wote wa watatu alifanikiwa kuzaa nao watoto. 

Awali, Bibi Semkonda aliolewa na Mwamatagi na kuzaa mtoto analiyeitwa Sipanganakumutwa Sematagi. Semnyawanu wapo Kalenga na ni watoto wa Sipanganakumtwa. 

Watoto wa kila mke wake wameooneshwa kama ifuatavyo:
1.    Bibi   Semkonda

• Pangayena           Kivenule
• Jonas                  Kivenule
• Samwel               Kivenule
• Balasamaneno      Kivenule
• Daud (William)     Kivenule
• Barton                 Kivenule

2.    Bibi Semfilinge

• Chogavanu          Kivenule
• Munguatosa         Kivenule
• Mwilimilisa (Gungamesa) mtoto wa Sekinyaga

3.    Bibi Nyangali

• Tindasulanga        Kivenule
• Sigondola             Kivenule
• Shaban                Kivenule
• Gungamesa          Kivenule

Mpaka, inaonyesha katika historia ya Ukoo wa Kivenule kuwa Babu Kalasi alimzaa Babu Salamalenga.  

Katika Mkutano Mkuu wa Tatu wa KAUKI, wawezeshaji wa Mada ya Chimbuko na Historia ya Ukoo, bado hakujawa na taarifa rasmi zinazojitosheleza kuhusiana na mtiririko wa kizazi hiki cha Ukoo wa Kivenule. Katika mkutano wa Tatu wa KAUKI, wawezeshaji walibainisha kuwa, muundo wa Ukoo kwa upande wa Kidamali na Magubike upo kama ifuatavyo:

Babu Mtengelingoma Balama alimzaa Babu Tagumtwa. Pia, Babu Tagumtwa alikuwa na wake wawili (2); yaani Bibi Sesambagi na mwingine ambaye jina lake halikuweza kuandikwa (patikana) ambaye alimzaa Babu Kalasi. 

Babu Tavimyenda ambaye ni mtoto wa Babu Mtelingoma, alikuwa na wake watatu (3) ambapo mmoja wa wake zake alikuwa anaitwa Bibi Mkami Sekabogo. Bibi Mkami Sekabogo alikuwa na mtoto wake wa kwanza ambaye aliitwa Sikimbilavi Semabiki.  Mtoto huyu alimzaa kwa mme mwingine. Baadaye alipokuja kuolewa na Babu Tavimyenda, aliweza kuwazaa watoto wafuatao:

1. Myumbila       (Kavilimembe) Kivenule
2. Mgaifaida       Kivenule
3. Sigatambule   (Matesagasi) Kivenule
4. Hussein          Kivenule

Mke wa pili wa Babu Tavimyenda Kivenule aliwazaa watoto wafuatao:

• Abdalah               Kivenule
• Sigungilimembe    Kivenule
• Malibora              Kivenule

Mke wa Tatu wa Babu Tavimyenda Kivenule alimzaa mtoto mmoja tu aliyejulikana kwa jina la Mgasiyumhavi Kivenule. 

Nao watoto wa Babu Tavimyenda kwa Mke wake Bibi Mkami Sekabogo walijaliwa kuwa na familia zao isipokuwa kwa Babu Mgaifaida ambaye hakubahatika kupata familia. Babu Mgaifaida pia alikuwa mlemavu. 

Babu Kavilimembe ambaye pia ni mtoto wa kwanza wa Babu Tavimyenda Kivenule, alijaliwa kuwa na wake wawili na kuzaa nao watoto. Mke wa kwanza wa Babu Kavilimembe alikuwa anaitwa Bibi Sekusiga ambaye alizaa watoto wafuatao:

1. Elizabert         Kivenule
2. Dalikimale       Kivenule
3. Sandra            Kivenule
4. Pangalasi        Kivenule 

Mke Mdogo wa Babu Kavilimembe Kivenule ambaye pia alijulikana kwa jina la Sekusiga Mdogo alizaa watoto wafuatao:

1. Salikuvaganga          Kivenule; na
1. Francis            Kivenule

 WAHEHE WENYE ASILI YA UNGAZIJA

UNGAZIJA WA WAHEHE AU WANYALUKOLO

Kuna Wahehe wenye mchanganyiko wa Kihabeshi na pia Kingazija. Katika eneo hili, tutangalia zaidi, mchanganyiko wa Wahehe na kizazi cha Kingazija.
 

Pengine tungeangalia baadhi ya makundi ya Kihabeshi ambayo yanachangia katika kuliunda Kabila la Wahehe. Baadhi ya makundi ya Wanitole ‘Wahabeshi’ ya Wahehe, ni pamoja na VAHAFIWA walioishi sehemu za KALENGA, KIPAGALA, KIHESA, TAMBALANGOMBE, IBANANGOSI, TIPINGI, IKOLOFYA, NYAMBILA, KIBEBE, WELU na ISANZALA. Mtawala wao alikuwa MWALYELU aliyetawala WELU hadi PAWAGA ‘MAVAGA’ na MWAMWANO MWANSIGE aliyetawala WUTINDE. 

Majina ya watu wa kundi hili yalitokana hasa na KUFA kwao kwa wingi kwa njaa na maafa, hawa ni kina MWAMUGOVANO, MWAMALIGA, MWAMUKEMANGWA na MWAMUHESA. Husalimiana ‘kamwene HAFIWA’ au ‘KAMWENE MUPONELA’ ila kina MWACHAULA husalimiana ‘KAMWENE LUGOME’. VANYATENGETA ni kundi lililoshi maeneo ya UZUNGWA, KITELEVASI na LUNDAMATWE. 

Hawa walikuwa ni mafundi wa KUFUA CHUMA, walioishi kwenye milima yenye asili ya milipuko ili kutafuta mchanga wenye chuma, baadhi yao ni kina MWACHUSI na MWAMUVANGE. Salamu yao ni ‘KAMWENE TEGETA’ ila kina KALINGA husalimiana ‘KAMWENE HIGO’, wao hawali MBAWALA. 

VANYAKILWA ni watu walitokea KILWA na kuishi maeneo ya MUFINDI, hawa ni kina MWALWAGI na MWAKIHWELE, salamu yao ni ‘KAMWENE KILWA’. VASAVILA waliishi juu ya milima ya WELU SEHEMU ZA MAKUNGU, MAGUBIKE NA MATOGALU, hawa ni kina MWAMFILINGE na MWAKASIKE. VADONGWE ni kundi lililoishi pembezoni mwa vilima katika maeneo ya UHAMBINGETO, IPOGOLO, NYABULA na LUHOTA.

 

Wao ni mchanganyiko wa WANITOLE na WASUNGWA na salamu yao ni ‘KAMWENE HUVI’. Baadhi yao ni kina MWAMUYOVELA, MWAMALUVANGA na MWAMUKAKILWA. Makundi haya ya WAHEHE yanadhihirisha kuwa, wao ni mchanganyiko wa vizazi vya watu wa jamii tofauti tofauti. 

DAMU YA KINGAZIJA ILIVYOINGIA UHEHE NA KULETA UTAWALA WA MUYINGA, KIZAZI CHA MKWAVINYIKA (MKWAWA) 

Wenyeji wa asili wa IRINGA kabla ya MWAMUYINGA kuingia na kuanza kutawala, ni WASUNGWA, ukiwaacha WANITOLE kwa mujibu wa historia halisi iliyovurugwa na tawala za vikundi vya hao WANITOLE. 

WASUNGWA huishi katika safu ya milima ya USUNGWA iliyopo mashariki ya mji wa IRINGA. MWAMUYINGA ambaye pia ana majina ya MBUNSUNGULU, MWAKILYEMIKONGI, MUHUMBA, MDAGALUHANDO na LWIMATO, yaliyotokana na taabu alizozipata kutoka UKAGURU hadi MAHENGE, lakini jina lake halisi ni Hasani Yusufu, mjukuu wa Hasani Hasani, mtu aliyetokea UNGAZIJA kupitia USHELISHELI hadi pwani ya Afrika ya Mashariki, akitafuta VIPUSA, PEMBE za NDOVU na kufanya BIASHARA YA UTUMWA kama ilivyokuwa kawaida ya WAARABU wengi wakati huo. 

Alifika Kilwa Kisiwani na kushinda vita alivyopigana na kulowea huko kwa kuoa mwanamke wa Kiafrika aliyemzalia mtoto aitwaye Yusufu Hasani, aliyerithi usultani wake hapo baadaye na kumuoa mwanamke wa Kiafrika pia aliyekuwa binti Mulimba na kuzaa nae watoto wawili wa kiume, Hasani au ‘Mbunsungulu’ na Ahmad. 

Yusuf Hasani aliondolewa mamlakani na kuuawa na Wareno waliokuwa wanapiga vita utumwa. Hasani ‘Mbunsungulu’ na nduguye Ahmad walikimbilia Mafia walikopendwa sana na wenyeji wa huko na walianza kutawala huko, ambako Mbunsungulu alioa.

Wakati mkewe akisubiri kujifungua, taarifa za Wareno kutaka kuwafuata na kuwaangamiza baada ya kugundua kuwa wako huko, ziliwafikia kupitia kwa mjomba wao, Malik Sud, aliyenusurika kwenye mapambano Kilwa Kisiwani. Kwa hiyo, iliwalazimu Mbunsungulu, Ahmad na mjomba wao kukimbilia Ukaguru karibu na Kilosa.

Kabla ya kuondoka, Mbunsungulu alimuusia mkewe kuwa mtoto akizaliwa aitwe Wakinakuonewa. Mbunsungulu alioa tena huko alikokimbilia na mkewe alimzalia watoto watatu, Ngulusavangi, Mufwimi na Ngwila. 

Mama huyo alihama na kukimbia na watoto wake kutoka Ukaguru kuelekea Upogoroni, maeneo ya Ulanga huko Mahenge, baada ya Mbunsungulu, Ahmad na mjomba wao, kuvamiwa na Waarabu na kuuawa. 

Vijana hao watatu wakaondokea kuwa wawindaji hodari sana huko walikokimbilia na walikuwa hawanywi maji ya mito, kila jioni walichimba visima. Ugomvi uliowatenganisha ulitokana na jambo hilo pamoja na kitendo cha NGWILA kutangulia kuoa kabla ya kaka zake NGULUSAVANGI na MUFWIMI bila ya idhini yao. 

Kuna habari nyingi za vijana hawa wote watatu, lakini tutajihusisha zaidi na MUFWIMI ambaye uzao wake ndio ulimleta MUYINGA. 

MUFWIMI aliendelea na uwindaji akiwa na wafuasi wake MWILAPWA, MAFUMIKO na MABIKI pamoja na mbwa wawili; LUDOVIKO na MUHEPAPAKWIMA. 

Alisafiri hadi DABAGA katika maeneo ya NG’ULUHE akifikia kwanza IKOMBAGULU alikowaacha wafuasi wake kwa muda na kuendelea mbele kuwinda katika eneo lililotawaliwa na MWAMUDUDA. Huyu bwana alikuwa na uwezo wa kuua nyati hata kumi kwa siku, aliichoma nyama porini na kuipaka chumvi na kumtumia mtawala Mwamududa na kwa kuwa watu wa huko hawakuwa wanaijua chumvi bado, MWAMUDUDA alipoipata nyama hiyo iliyotiwa chumvi aliiona tamu sana. 

Chumvi ilimfanya Mufwimi apendwe na kupewa ruhusa ya kuwinda atakavyo na alipokaribishwa, aliomba mahala pa kulala akapewa nafasi nyumbani kwa mtawala MWAMUDUDA. Huko alianza kufanya mapenzi ya siri na binti wa MWAMUDUDA aliyekataa kuolewa na wanaume wengi waliojitokeza kumposa, hatimaye alimpa mimba. Alipoambiwa juu ya mimba hiyo na yule binti, aliagiza mtoto akizaliwa salama akiwa wa kiume aitwe MWAMUYINGA na akiwa wa kike aitwe SEMUYINGA.

Mwiko wake asile funo, mnyama mdogo wa porini jamii ya mbuzi na NYAKIHUKO, mnyama afananaye na panya. Pia asiokote kuni za mti uitwao MUNYATOMAA na kukokea moto. MUFWIMI alitoroka usiku kwa kuogopa kuuawa na Mwamududa ambaye kumbe alipopata taarifa za ujauzito wa binti yake, alifurahi sana kwa kujua kuwa sasa angeolewa kirahisi. MUFWIMI hakuwarudia tena wale wafuasi wake bali aliendelea kuwinda hadi huko ITAMBA, USUNGWA alikouawa na NYATI.

 

Wafuasi wake walipomtafuta, walipata taarifa za kuuawa kwake huko ITAMBA, lakini pia walipewa taarifa ambazo MUFWIMI aliwasimulia wakazi wa huko juu ya binti wa MWAMUDUDA aliyemwacha na ujauzito wake. 

Waliamua kwenda huko kwa kujifichaficha, lakini walipodhihirika, walikaribishwa vizuri na kupewa makazi na mtawala MWAMUDUDA aliyefurahi kupata mjukuu. Huyu MWAMUYINGA mtoto wa MUFWIMI, CHOTARA wa KIMANGA aliyekuwa jasiri tangu ujanani, alimrithi babu yake na kuanza kutawala sehemu hiyo ya NG’ULUHE akiwa ‘MUTWA’ wa kwanza wa kabila lililotoka nje ya Tanganyika. 

Ni kutokea kwa huyu MUYINGA wa kwanza ndipo ulifuatia mfululizo wa vizazi kupitia kwa watoto waliozaliwa, ambapo MALIGA alimzaa MUDEGELA aliyemzaa KILONGE aliyemzaa NGAWONA LUPEMBE aliyeuawa na mdogo wake MUNYIGUMBA, ambaye alianza kuitanua himaya ya Uhehe baada ya kushika utawala mnamo mwaka 1870.

Huyu aliwashinda kivita wababe wa KINITOLE na kuyaunganisha makabila ya Iringa, watu waliokuja kuitwa Wahehe na wakoloni hapo baadaye kutokana na mlio wao wa kivita wanapotupa mikuki kwa kusema he he he! wakiashiria hatari.

Kutoka Mutwa huyu ndipo alifuatia kutawala MUKWAVINYIKA, mtoto wa pili wa MUNYIGUMBA, ambaye jina lake mtawala huyu liliwashinda wakoloni kulitamka na hivyo kufupisha kwa kutamka MKWAWA. 

MKWAVINYIKA alianza kutawala akiwa na miaka 19 na aliyapiga vita makabila yote yaliyozunguka himaya yake na kuwashinda watu kama kina CHABULUMA, MTWA wa WANGONI na MERERE, shemeji wa MTWA wa WASANGU. MUKWAVINYIKA alipigana pia na wakoloni wa Kijerumani. 

Msomaji, simulizi hizi za Wahehe ni ndefu sana na zenye mambo mengi mno, ikiwemo kujipa majina ya kujitapa kulikofanywa kwa idhini ya Mutwa baada ya kutenda matendo makuu, ushujaa wa kutupa mikuki, uwezo wa mbio za kufukuza maadui, dawa za ushindi wa vita nakadhalika.
 

NAMNA YA KUHIFADHI KUMBUKUMBU ZA ASILI NA ZA KAUKI

CONSERVATION OF TRADITIONAL HERITAGE

Kuendelea kufundishwa kwa mada ya Historia na Chimbuko la Ukoo wa Kivenule, ni kichocheo kwa Wana-KAUKI kuendelea kutafiti taarifa mbalimbali zinazohusiana na Kabila lao la Wahehe. Ni fursa ya kuibua mijadala ambayo itasaidia kuleta njia mbadala za kuendelea kutunza kumbukumbu za asili na hususani mambo ya kale yanayohusiana na Kabila la Uhehe. Mila na Desturi za Kabila la Wahehe ambazo zinajumuisha Ustaarabu, Vyakula, Ngoma, Nyimbo, Mavazi na mambo mbalimbali yanayohusiana na Tunu za Mhehe zitaendelea kuenziwa endapo jamii yenye husika itaonesha nia dhabiti ya kutunza kumbukumbu hizi katika namna ambayo itakuwa na faida kwa kizazi kijacho.

Mada ya Historia na Chimbuko la Ukoo, huleta mjadala wa namna gani nzuri ya kuhifadhi kumbukumbu za ukoo; na pia njia bora za kuendelea kutunza taarifa zinazohusiana na Ukoo. Baadhi ya njia zilizopendekezwa ni pamoja na:

• Kuchagua viongozi (uongozi) utakaokuwa na jukumu la kufuatilia taarifa mbalimbali zinazohusiana na ukoo na historia ya uhehe kwa ujumla katika maeneo mbalimbali; hususani katika maeneo ambayo wanadhani zinaweza kupatikana.
• Pawepo na mfumo unaoeleweka wa kuhifadhi kumbukumbu aidha katika maandishi au namna nyingine yeyote.
• Pawepo na taarifa za mara kwa mara katika maandishi ambazo zitakuwa zinawasilishwa wakati wa mikutano mikuu ya KAUKI.
• Wajumbe wa mkutano walipendekeza umuhimu wa kumtumia Babu Hussein ambaye bado yupo hai kwa sababu ana taarifa nyingi zinazohu ukoo wa Kivenule.
• Pia ilikubaliwa na wana-KAUKI kuwa licha ya kuwepo kwa majina ya kisasa na ya Ubatizo ambayo walipewa hawa Babu na Bibi zetu; ni vyema pia majina yote yakajumuishwa kwenye makaburi yao ikiwa ni sehemu mojawapo ya kutunza kumbukumbu. Majina mapya siyo maarufu (au hayafahamiki sana); kwa hiyo ni vyema bado tukaendelea kutumia majina yote ili tusipoteze kumbukumbu.
• Yachongwe mawe yenye majina ya marehemu ambapo yatawekwa katika makaburi kwa sababu siyo rahisi kufutika na kupotea.
• Taarifa za historia ya ukoo ni muhimu ziwekwe kwenye maandishi hususani vijitabu vidogo vidogo ambavyo vitasambwa kwa wanaukoo mbalimbali na kuweza kujisomea.
• Mada hii ya Chimbuko na Historia ya Ukoo wa Kivenule, iwe ni mwendelezo wa taarifa mbalimbali ambazo tumekuwa tukizitafuta na kuziwasilisha katika Mikutano kama hii. Taarifa zinazopatikana katika mikutano mingine inayofanyika zisaidie kuziboresha taarifa za awali ambazo tayari zimepatikana na kuhifadhiwa. 

 

Tafsiri za Majina Mbalimbali yaliyopo katika Ukoo wa Kivenule

Kidagamhindi      Heka heka za kukimbia kodi wakati wa mkoloni

Tunyahindi          Kupigwa pigwa na wakoloni

Mwanitu              Alizaliwa kweusi (kwa kutumia lung’ali). Kuwasha moto ili
                          kupata mwanga kwa kutumia kuni au aina fulani ya nyasi.
                          Mara nyingi ving’ali vinakuwa vinazimika.

Kadungu              Kuwa na Dungu kubwa (kuwa na kitovu kikubwa)

Kibumo                Mvefi (Mtu anayelialia)

Mlagile                 Alizaliwa wakati Bibi yake hayupo. Wakati anaonyeshwa Bibi
                           yake akisema Mlagile  akaitwa Mlagile.

Fatamali               Alifuata mali

Yamkopita           Bibi alipomzaa mtoto wa kwanza na kisha kufariki, akapata
                          jina la ya Mkopite

Luhanage            Wakati Bibi anazaa watoto wanakufa, alipomzaa mtoto na
                          akaugua sana basi akaitwa Luhanage. Luhanage maana yake
                          ni kuugua sana.

Mgendwa            Alizaliwa kwa taabu. Alizaliwa kwa waganga wa kienyeji kwa
                         tabu wakiwa safarini

Msinziwa             

Kanolo                Wakati ameugua, anapiga ramli huki akitembea kwa waganga.

Yimilengeresa      Mzee Babu Husein alichukuliwa kwenye Vita ya Pili ya Dunia.
                          Wahindi walikufa sana na Waingereza wakashinda Vita.

 

Misamiti ya Lugha ya Kihehe

Mhisive                Binamu

Nyavana              Degedege

Ligalu                  Vita

Watavangu          Wakubwa (Wakuu wa Nchi) kabla ya Ukoloni

RASLIMALI YA GESI MTWARA

MKANGANYIKO NAMNA YA KUNUFAIKA NA RASLIMALI WALIGUBIKA TAIFA

§   Wazawa zinakotoka Raslimali hizo wanufaike kwanza, kisha baadaye maeneo mengine 

Taifa limekumbwa na mgawanyiko mkubwa wa namna ya kunufaika na raslimali zinazopatikana hapa nchini. Uzoefu unaonesha kuwa, watanzania wengi bado hawajanufaika kikamilifu na raslimali za asili zinazopatikana kutoka katika maeneo yao. Maandamano yaliyofanywa na wananchi kutoka Mkoa wa Mtwara, ni mfano tosha kuonesha kilio chao cha muda mrefu cha kushindwa kunufaika na raslimali, hali ambayo wenye mamlaka na watunga sera inabidi wajifunze. 

Mkoa wa Mtwara, Lindi na Pwani imekuwa ni maarufu kwa kilimo cha Korosho, zao la biashara ambalo limechangia kwa kiwango kikubwa mapato ya kigeni. Korosho yenyewe haijawanufaisha kabisa wakazi wa mikoa hiyo na hususani Mtwara ambayo ilikuwa bado iko nyuma kielimu, kimiundombinu na kimaendeleo. Watunga sera na serikali kwa ujumla waliingilia kwa kiasi kikubwa kupitia Bodi ya Korosho kusimamia soko na uuzaji wa zao la Korosho. Matokeo ya udhibiti wa soko uliofanywa na serikali umeendelea kuwadidimiza wakulima hao na pia kudidimiza zao la biashara la Korosho na hivyo kuwasabishia machungu makubwa na umaskini. 

Waswahili wana msemo huu, "Uking'atwa na Nyoka, hata ukiguswa na ujani unashtuka". Wananchi wa Mtwara tayari wameng'atwa na nyoka kupitia zao la biashara la Korosho. Kwa sasa hawana imani tena na watunga sera na wasimamizi wa sera hizo. Wananchi hawa wana kilio cha kushindwa kunufaika na zao la Korosho na matokeo yake kuendelea kuwa masikini. 

Tofauti na ilivyotegemewa wengi, kuwa kwa sababu zao la Korosho bado lipo kwenye soko tofauti na zao la Kahawa na Pamba katika Mikoa ya Kilimanjaro, Kagera na Mwanza ambalo limekufa kabisa; ilibidi hali yao ya kiuchumi iwe juu.  Umasikini ni somo kwao. Wamelitambua tatizo walilonalo na pia wamejitambua. Ndiyo maana kwa sasa wameshikamana kuhusiana na mustakabali wa Gesi na Mafuta ambayo yamegundulika katika pwani ya Mnazi Bay, katika Mkoa wa Mtwara. 

Kwa nini wananchi hawa wanadai kuwa wa kwanza kunufaika na raslimali hii? Hii inatokana na mifano mbalimbali ambayo wanayo kutoka mikoa ya Shinyanga, Mwanza, Arusha, Kagera na Mara ambapo mikoa hii ilikuwa maarufu kwa uchimbaji wa Dhahabu, Almasi na Tanzanite. Je ni kwa kiwango gani mikoa hii imenufaika na raslimali hizo? 

Kwa upande wa Arusha huko Mererani Wilaya ya Simanjiro ambayo ni mtoaji wa Tanzanite pekee duniani, bado kabisa haijanufaika kikamilifu na raslimali hiyo. Wananchi wake bado ni maskini wa kupindukia. Madini ya Tanzanite yanapoteza umiliki wake halali kiasi cha nchi ya Kenya na Afrika Kusini kutawala soko la Tanzanite. Wananchi wa Mtwara wameyaona haya na ndiyo maana waliandamana kudai kunufaika na Gesi.  

Tanzanite imekuwa na mchango mdogo sana katika pato la Taifa licha ya kuwa ni madini pekee duniani yanayopatikana katika nchi ya Tanzania pekee. Hakuna usimamizi wa kina na mapato au bidhaa zinazotokana na raslimali hii. Mwekezaji mgodini hapo yaani Tanzanite One mkataba wake umeisha, lakini akapewa tena mkataba tata ambao wawakilishi wa wananchi wamepiga kelele sana huko bungeni lakini hawakusikilizwa. Wananchi wanaoishi kuzunguka katika migodi hii ni maskini wa kutupwa na wameangukia katika lindi la migogoro isiyoisha na hata wakati mwingine kupoteza maisha yao. Hili ni somo kwa wana Mtwara. 

Mikoa ya Shinyanga, Mwanza na Mara ilijaliwa kuwa na raslimali ya Dhahabu na Almasi. Matokeo ya kuwepo kwa raslimali hizo imesababisha mfarakano na vifo kwa wakazi wa mikoa hiyo. Kwa mfano katika Mgodi wa North Mara, wananchi wengi wamepoteza maisha kutokana na kuchafuliwa kwa mazingira na sumu, kuuawa na askari (kupigwa risasi) wakati wanapoenda kuokota mabaki ya mawe yaitwayo Magwangwala ambayo wanafikiria wakiyasaga wanaweza kupata kiasi kidogo cha madini ambayo wakiuza wanakidhi mahitaji yao; kuachiwa mashimo yasiyo na kitu, kupoteza mifugo kutokana na sumu; kuchafuliwa maji kutokana na kemikali zinazozagaa ovyo kwa sababu ya kushindwa kudhibiti uharibifu wa mazingara na pia kuangukia katika wimbi la umaskini. Wananchi hawa pia walizuiwa kushiriki katika uchimbaji mdogo mdogo wa madini ambao ungewasaidia kupata kipato na kuweza kupunguza umaskini, kusomesha watoto na pia kuzihudumia familia zao.  

Kama ilivyo kwa mgodi wa North Mara, huko Geita hali haikuwa tofauti  kwa sababu wananchi walihamishwa katika maeneo yao na kuachwa bila makazi. Baadhi ya vijana walifukiwa mashimoni katika maeneo ambayo walikuwa wanachimba dhahabu. Wachimbaji wadogo waliondolewa na kukosa kabisa eneo la kutafuta riziki yao. 

Kwa taarifa za sasa Ndugu Abrahman Kinana Katibu Mkuu wa CCM alitumia madaraka yake vibaya alipowapelekea wananchi wanaoishi karibu na mgodi wa GGM leseni tano za uchimbaji mdogo, badala ya shughuli hiyo kufanywa na wizara husika. Kitendo hiki kinatafsiriwa kuwa CCM inawajali wakaazi hao kuliko wizara husika yenye dhamana hiyo. 

 Hali kama hii pia iliukumba mgodi wa Bulyahulu ambapo kuna vijana wengi walifukiwa ndani ya migodi kwa kuelekezewa maji ya mvua. Uhamishwaji usiofuata taratibu na ukatili wa kila aina ulifanyika kwao. Matokeo yake wamebaki na wanaendelea kuwa masikini katika nchi yao yenye neema.  

Katika mkoa wa Kagera, Mwanza na Mara hali imendelea kuwa hivyo hivyo kama ilivyo mikoa mingine yenye raslimali. Kwa mfano wakazi wa mikoa inayozunguka Ziwa Victoria wameendelea kukosa kabisa haki ya kupata kitoweo cha samaki. Wameendelea kula mikia na vichwa maarufu kama mapanki huku minofu ikisafirishwa nje ya nchi. Bei ya samaki ni kubwa mno kiasi kwamba mwanachi maskini wa kawaida hawezi kumudu kumnunua samaki mmoja.  

Wananchi wa mikoa hiyo walikuwa na uvuvi wao wa asili huku wakilinda na kutunza mazingira ya ziwa hilo, lakini wawekezaji walikuja na jina lao, wanaitwa wavuvi haramu. Humo ziwani kuna aina nyingi ya samaki ambao wote waliliwa na Sangara aliyepandikizwa humo na kuua vizazi vya samaki asili wa ziwa hilo; lakini serikali inasimamia Sangara tu aina nyingine haitambuliwi kabisa. Ikumbukwe kuwa humo ziwani kuna aina ya samaki ambao hata wakiwa na miaka kumi hawakui kufikia inchi mbili. 

Hali kadhalika katika mgodi wa Almasi huko Shinyanga hali ya umaskini kwa wakazi wanaoendelea kuzunguka machimbo hayo ni kubwa na ya kutisha licha ya uchimbaji kuendelea kufanyika kwa takribani miaka 32. 

Wana Mtwara wasibezwe, waungwe mkono kwa sababu wamejitambua na huu ndiyo wajibu wao. Kisingizio cha kusema kuwa raslimali ziwanufaishe wananchi wote hii ni sawa lakini wenye nacho wapewe kipaumbele, kwa sababu hata maendeleo baina ya mikoa yametofautiana na hii ni sababu tosha.  

Pamekuwepo na kujipendelea kwa baadhi ya viongozi wanaopata fursa katika Baraza la Mawaziri kuelekeza uwingi wa raslimali katika mikoa, wilaya na kata zao. Mfano pekee ambao ninaoukumbuka ni kipindi ambapo Ndugu Basil Mrambo alipokuwa Waziri wa Fedha ambapoweza kutenga kiasi cha shilingi bilioni 9 katika barabara ya hadhi ya kata, kipindi hicho mikoa mingine ikishindwa kuunganishwa na barabara ya lami. Huu ni mfano mdogo lakini kuna mifano mingi.

Wana Mtwara pengine wameangalia asilimia ya fursa ambazo wamezipata wananchi kutoka katika mkoa huo katika vikao vya kufanya maamuzi pamoja na kutunga sera. Kunyimwa kwa fursa hizo za kufanya maamuzi pengine zimechangia kuifanya iendelee kuwa nyuma kimaendeleo.  

Uamuzi wa sasa wa kung'ang'ania kujenga bomba la gesi kuja Dar es Salaam kwa ajili ya kuzalisha umeme si la busara kabisa na ndiyo maana wakazi wa Mtwara wamelipinga. Kiasi cha Trilioni Moja kilichobajetiwa kujenga bomba, ni vyema kingetumika kununua mitambo ya kuzalisha umeme na kujengwa mkoani Mtwara. Hii itasaidia kuleta maendeleo katika mkoa wa Mtwara huku ikitoa changamoto ya kuwa na Kiwanda Kikubwa (Big Power Plant) ambazo itazalisha umeme ambao utaunganishwa kwenye gridi ya Taifa toka huko huko Mtwara. 

Pia siyo vyema na salama kila kitu kujengwa Dar es Salaam maana yanaweza kutokea maafa kama vita au mafuriko ya bahari ikizingatiwa kuwa Dar es Salaam ipo pembezoni mwa bahari. Ni vyema tukawa na maeneo mengi ambayo yana mitambo ya umeme tukaepuka nchi kuwa gizani kwa kuwa na chanzo kimoja kwenye umeme. Angalia hata viwanja vya ndege mbona vimejengwa maeneo mengi nchini siyo tu Dar, hii inasaidia kukuza uchumi wa nchi yetu. 

Mwisho wa maoni yangu. 

 

Imeandaliwa na:

Adam Kivenule

0713270364

kivenule@gmail.com

Tanzia

TANZIA

Umoja wa Ukoo wa Kivenule (KAUKI) Kanda ya Dar es Salaam, kwa masikitiko makubwa, unawatangazia ndugu, jamaa na marafiki, Kifo cha Flomina Pangalasi Kivenule, kilichotokea siku ya Ijumaa ya tarehe 28 Desemba 2012, saa tano asubuhi katika hospitali ya Ocean Road Jijini Dar es Salaam.

Taarifa za awali zinaonesha kuwa Marehemu Flomina amefariki kutokana na tatizo la upungufu wa damu ambapo kwa tarehe 24 Desemba tatizo lake lilipogundulika.

Mipango ya mazishi inafanywa na ndugu wa marehemu nyumbani kwake, Mbezi Inn.

 

Mwenyezi Mungu Ametoa, Pia Ametwaa, Jina la Mungu lihimidiwe, Amina.

Imeandaliwa na Kutolewa na:

Adam Kivenule

Katibu - KAUKI

SAFARI YA MWISHO YA FLOMINA KIVENULE

MAZISHI YA MAREH FLOMINA KIVENULE

Huko nyumbani kwa marehemu, Ibada fupi ya kumwombea ilifanyika, pamoja na kutoa heshima za mwisho kwa ndugu, jamaa na marafiki waliojumuika nyumbani hapo. 

Hatimaye, mwili wa Marehemu Flomina Kivenule ulisafirisha siku ya Jumamosi ya tarehe 29 Desemba 2012 kwenda Kijijini kwa Mumewe Mbuta huko Igula Mkoani Iringa. Awali kabla ya mwili huo kusafirishwa, kulikuwa na mipango ya ama kumzika Ilula au hapa Jijini Dar es Salaam.

Mume wa Marehemu aliiomba familia ya upande wa marehemu kumruhusu kwenda kumzika mpendwa wake huko kwao Kijijini Igula. Ombi la Mume wa marehemu lilikubaliwa na hivyo safari kuelekea Iringa kuanza mnamo wa saa moja kasoro jioni.

Huko Iringa, mwili wa marehemu uliwasili majira ya saa moja asubuhi ambapo ndugu mbalimbali wa marehemu kutoka Ilula, Magubike na Kidamali walipata fursa ya kushirikiana na ndugu wengine waliotoka Dar es Salaam katika kumsindikiza Flomina Kivenule katika safari yake ya milele.

Mwenyezi Mungu ailaze Roho ya Marehemu Mahali Pema Peponi, Amina.

Imeandaliwa na:

Adam Kivenule

Katibu - KAUKI

PICHA ZA KUMBUKUMBU ZA MAREHEMU FLOMINA KIVENULE

Hizi ni baadhi ya kumbukumbu za Mareh Flomina Kivenule katika uhai wake. Matukio mengine ya picha yataletwa.

Marehemu Flomina Kulia ambaye ni shangazi yake na Lemija Mkini Kushoto wakati wa vikao vya harusi vya ndugu Adam Alphonce Sigatambule Kivenule, Chonya Inn, Ubungo Riverside Jijini Dar es Salaam


Marehemu Flomina Kulia ambaye ni shangazi yake na Lemija Mkini Kushoto wakati wa vikao vya harusi vya ndugu Adam Alphonce Sigatambule Kivenule, Chonya Inn, Ubungo Riverside Jijini Dar es Salaam